IPTV
Internet Protocol TeleVision (IPTV). Sinds kort is het mogelijk om digitaal tv te kijken via een snelle verbinding, ook wel genoemd IPTV. Op het moment zijn er twee aanbieder van IPTV. Naast Tele2 (Tele2 TV) biedt KPN deze dienst aan. KPN zette de eerste stappen op deze markt al in halverwege 2006 met KPN Mine. Vanaf augustus 2007 opereren ze onder de naam ‘Interactieve TV van KPN’ en is de dienst voor het grote publiek leverbaar.
Het afgelopen jaar stond vooral televisie op de mobiel centraal in de aandacht. Dat zou het helemaal worden, en straks zouden we overal televisie kunnen kijken. Wederom de beelden uit Azië. In Japan leest de jeugd in de trein geen stripverhalen meer, maar kijkt televisie.
En in Korea is het helemaal raak: daar zijn twee aanbieders actief op het gebied van televisie op je mobiel. De een zendt uit via een netwerk van landzenders, de andere komt zelfs via speciale satellieten op de mobiel. Fabrikanten als Samsung en LG maken de gelikt uitziende ontvangers, de kijkers omarmen de nieuwe techniek. Het ziet er allemaal fantastisch uit en de Koreanen laten geen beurs onbezocht om de loftrompet over hun technisch vernuft te laten schallen.
Als we de ontwikkelingen wat nauwkeuriger bekijken, dan blijkt al gauw dat er weliswaar een hele hype rond de mobiele televisie is, maar dat deze voornamelijk gevoed wordt door een uiterst actieve bemoeienis van de overheid. Een industriële politiek die erop gericht is de grote fabrikanten van het land een voorsprong te geven op hun concurrenten elders in de wereld. Leuk allemaal voor de betrokkenen, maar zo’n politiek die op subsidies is gericht in plaats van op echte marktwerking geeft natuurlijk geen enkele garantie op succes. En dat begint nu ook langzamerhand duidelijk te worden: zelfs in Korea is er nog geen businessmodel dat werkt.
In Europa is men name Nokia erg actief met de promotie van televisie op de mobiel. De laatste twee jaar organiseerde men in vele landen tests, ook in Nederland. Natuurlijk waren de resultaten van al deze proeven positief, maar ook blijkt uit al deze experimenten dat via de mobiel vooral thuis (!) wordt gekeken. En uit alle ondervragingen van consumenten blijkt dat de meeste mensen niet echt op televisie via hun mobiel zitten te wachten – laat staan dat men ervoor wil betalen. Dat neemt niet weg dat we kunnen verwachten dat er de komende tijd nog vele miljoenen, zo niet miljarden in deze hype gestopt zullen worden.
HD: de hype voorbij?
Televisie van hoge definitie is al jarenlang een belofte. Wederom was Japan het land dat de weg aangaf. Ook hier weer de overheid die de ontwikkeling van deze techniek stimuleerde en een staatsomroep (NHK) die al vele jaren geleden is begonnen met het produceren en uitzenden in HD. En dat gebeurde allemaal al meer dan 15 jaar geleden met de bestaande analoge NTSC techniek, waar bij het aantal beeldlijnen werd verdubbeld van de daar gebruikelijke 525 lijnen tot 1150. Inmiddels is Japan één van de leidende landen op het gebied van HD, maar brak pas echt door dankzij de digitalisering. Analoog was HD weliswaar technisch mogelijk, maar digitale distributie zorgde ervoor dat het ook betaalbaar werd. Inmiddels heeft de NHK wel een van de grootste bibliotheken van HD-programma’s.
De echte doorbraak van HD vond een paar jaar geleden plaats in de Verenigde Staten met de invoering van digitale televisie. Een aantal actieve content eigenaren alsmede een dwingende digitalisering door de overheid zijn hiervoor verantwoordelijk. Als geen ander volk zijn de Amerikanen dol op ‘home cinema’ sets: je eigen theater thuis. Dat zagen we al toen ze enthousiast de Laserdisc omarmden en vervolgens bij de komst van de DVD. Maar wat is er mooier dan een thuisbioscoop in HD? Voor de abonnee-tv zenders als HBO en Showtime een uitgelezen kans om hun speelfilms en series in HD uit te zenden en voor de sportgigant ESPN om alle wedstrijden haarscherp ‘live’ vanuit de stadions te brengen.
De Amerikaanse overheid deed er nog een schepje bovenop door middels een wet te eisen dat alle zenders digitaal zouden worden – en daarbij kan men kiezen ofwel één HD beeld uit te zenden of met vier verschillende programma’s tegelijkertijd via de ether. Wat de meeste zenders in de praktijk nu doen is overdag verschillende programma’s uitzenden en elke avond gedurende prime time het signaal in HD brengen. De concurrentie tussen de verschillende infrastructuren speelde ook een rol. Satelliet begon als eerste met HD-uitzendingen omdat langs deze weg heel makkelijk de benodigde bandbreedte beschikbaar is. Kabel kon niet anders doen dan volgen. Op dit moment hebben alle kabel- en satellietaanbieders een eigen HD-boeket aan kanalen. En daarnaast is er nog het aanbod via de vrij te ontvangen ether.
Bij de invoering van HD in Europa hebben we het afgelopen jaar nog heel veel kinderziektes mee mogen maken. Ontvangers waren niet op tijd leverbaar, de techniek functioneerde niet overal naar behoren, er bestaat nog geen eenduidige standaard en het aanbod is nog gering. Dat betekent de eerstkomende tijd nog veel cynisme bij de consument. Dat het betere beeld er komt staat vast, het tijdspad alleen nog niet.
PVR dankzij concurrentie
Bij de invoering van de PVR, de Personal Video Recorder, speelde de concurrentie tussen de infrastructuren een nog veel grotere rol. Het begon allemaal met TiVo, een kleine Amerikaanse start-up, die een techniek ontwikkelde waarmee het mogelijk werd televisieprogramma’s op een harde schijf op te nemen. Opmerkelijk genoeg was dit in eerste instantie een analoog systeem: de eerste TiVo apparaten bevatten een analoge televisie tuner en een encoder die de analoge signalen omzetten naar digitaal op de harde schijf. De benodigde programma-informatie werd uitgezonden met het tv-signaal van één van de zenders.
Al snel werd duidelijk dat een dergelijk apparaat het televisie kijken grondig kan veranderen. Het Nederlandse Philips nam een aandeel in de nieuwe firma. De naam TiVo werd inmiddels bijna de generieke naam voor de PVR. Maar na de analoge periode werd al snel duidelijk dat dergelijke technieken in een digitale wereld nog ingrijpender gevolgen zou hebben. Een combinatie met een digitaal platform lag voor de hand, want daarbij maakt de programma-informatie al onderdeel uit van het aanbod. Het Amerikaanse satellietplatform DirecTV was de eerste die de stap zette en TiVo begon aan te bieden aan haar abonnees.
Het succes was enorm, want de combinatie werkte feilloos. Zo goed, dat de kabelmaatschappijen over elkaar vielen om ook dergelijke apparaten aan hun abonnees te gaan bieden. En ze gingen in hun onderlinge concurrentiestrijd natuurlijk nog een stapje verder en zorgden dat video-on-demand (VOD) een onlosmakelijk onderdeel van het aanbod vormde. Daarmee konden de kabelbedrijven ook hun voordeel op dit gebied boven de satellietaanbieders meteen te gelde maken.
Het is deze concurrentie tussen de platformen die dus niet alleen voor een doorbraak van de PVR zorgde, maar evenzogoed die van VOD. Uitzending Gemist is misschien een hit in Nederland, want het vervult een behoefte. Maar we moeten er nog steeds voor naar de computer lopen. In de USA hoeft dat al jaren (!) niet meer, want we bekijken via de kabel honderden, zo niet duizenden programma’s on demand. En het merendeel is ‘gratis’, want talloze zenders – van CNN tot Cartoon Network en van het publieke PBS tot BBC America – bieden talloze uitzendingen op deze wijze aan.
In Nederland is door de komst van IPTV in de vorm van Tele2/Versatel en KPN de ontwikkeling ook begonnen. De kabelbedrijven zijn nu druk doende ook ‘on demand’ diensten mogelijk te maken. En de combinatie van PVR en VOD kon wel eens een echte nieuwe trend in plaats van een hype blijken te zijn. De kijkers zijn er in elk geval klaar voor.
bron: tvtotaal.nl